γάμος | gamos | ΟΜΟΡΦΟΣ ΓΑΜΟΣ | Νυφικα | Βαπτιση | γαμοσ | βερες

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

Ο γάμος σαν θεσμός της κοινωνικής εξέλιξης του ανθρώπινου είδους, εκφράζει την ανάγκη του ατόμου για συντροφικότητα, οικογενειακή ατμόσφαιρα, απόκτηση τέκνων, νομιμοποίηση των σεξουαλικών σχέσεων, κοινωνική ανέλιξη και επιβεβαίωση και οικονομική σταθερότητα. Αποτελεί μια από τις βασικότερες παραμέτρους για την ψυχοσωματική ολοκλήρωση του ατόμου. Άλλωστε, έχει αποδειχθεί επιστημονικά, ότι ένας ποιοτικά καλός γάμος συμβάλλει στην ψυχική ευεξία (προσωπική ευτυχία) και στη καλή σωματική υγεία (καλή μνήμη, χαμηλή πίεση, καταπολέμηση του στρες, δυνατό ανοσοποιητικό σύστημα κ.α).

Επιγραμματικά, ο γάμος θα μπορούσε να οριστεί σαν η κοινωνική, θρησκευτική και νομική ένωση μεταξύ δύο ατόμων διαφορετικού φύλου. Η εμφάνιση του συμπίπτει χρονικά με τη δημιουργία των πρώτων ανθρώπινων κοινωνιών. Σαν οικογενειακός και κοινωνικός θεσμός, είναι γνωστός από την αρχαιότητα (αρχαία Ελλάδα, Ρώμη αλλά και στους περισσότερους αρχαίους λαούς) και αποτελεί το θεμέλιο κάθε πολιτισμένης κοινωνίας. Όταν διαδόθηκε και επικράτησε ο Χριστιανισμός, ο γάμος ήταν ένα από τα μη υποχρεωτικά μυστήρια. Εντούτοις, από τα τέλη του 19^ου αιώνα, καθιερώθηκε η γαμήλια ιεροτελεστία ως υποχρεωτική και αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του. Διακρίνεται σε θρησκευτικό, πολιτικό και μοργανατικό. Θρησκευτικός ονομάζεται ο γάμος που επικυρώνεται με ιεροτελεστία μέσα στην εκκλησία. Αντιθέτως, ο πολιτικός γάμος πραγματοποιείται στο δημαρχείο και επικυρώνεται με τη σύνταξη ληξιαρχικής πράξης. Στις περισσότερες χώρες, είναι αποδεκτοί και οι δύο τύποι γάμου, ενώ στην Ελλάδα, ο πολιτικός γάμος νομιμοποιήθηκε από το 1982. Τέλος,  μοργανατικός γάμος ονομάζεται αυτός που τελείται μεταξύ ηγεμόνα (ή μέλους ηγεμονικού οίκου) και γυναίκας που δεν έχει τίτλο ευγενείας ενώ οι απόγονοι αυτού του γάμου δεν έχουν κανένα δικαίωμα επί της περιουσίας και της διαδοχής του οίκου.

Σε όλες τις εποχές και σε ολόκληρο τον πλανήτη, ο γάμος πάντα θεωρούνταν ως «η πιο σημαντική στιγμή στη ζωή του ατόμου». Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο η γαμήλια τελετή είναι παράλληλα και μία κοινωνική εκδήλωση, που εκφράζει και το πολιτιστικό επίπεδο της κάθε εποχής. Με την πάροδο των αιώνων, όπως είναι φυσικό, κάθε περιοχή σ’ όλο τον κόσμο, διαμόρφωσε πλέον τα δικά της γαμήλια έθιμα. Στον ελλαδικό χώρο, ιδίως στα χωριά (Λιδωρίκι, Πρώτη Σερρών, Εύοσμος, Δαρνακοχώρια, Νέο Σούλι κ.α) επικρατούσαν ποικίλα ήθη και έθιμα σχετικά με τις προετοιμασίες του γάμου (το προξενιό, το προικοσύμφωνο, η προετοιμασία της προίκας, η επιλογή κουμπάρου, η αναγγελία της ημέρας του γάμου, το στρώσιμο του κρεβατιού, το ξύρισμα του γαμπρού κ.α.), τη γαμήλια τελετή (η πομπή της νύφης ως την εκκλησία, η υποδοχή της νύφης από την πεθερά στο νέο σπιτικό κ.α.), το γαμήλιο τραπέζι (τα εκλεκτά εδέσματα της τοπικής κουζίνας, ο πρώτος χορός των νεόνυμφων, τα παραδοσιακά τραγούδια κ.α.) και το μήνα του μέλιτος. Ως εκ τούτου, ο γάμος μπορεί να ενσωματώσει ακόμη και σήμερα διάφορα έθιμα, ανάλογα με την τοποθεσία στην οποία πραγματοποιείται, (κρητικός γάμος, νησιώτικος γάμος, καραγκούνικος γάμος, βλάχικος γάμος, θρακιώτικος γάμος, μακεδονικός γάμος κ.τ.λ.).

Στις μέρες μας ο γάμος, εναρμονισμένος με τις κοινωνικές αλλαγές και λόγω της οικονομικής, βιομηχανικής και τεχνολογικής προόδου και της ανόδου του βιοτικού επιπέδου, απομακρύνεται σταδιακά από την παράδοση, ενσωματώνοντας νέες, μοντέρνες τάσεις :νυφικό και γαμπριάτικο κοστούμι έχουν πλέον την υπογραφή καταξιωμένων οίκων μόδας, το γαμήλιο δείπνο γίνεται σε πολυτελείς αίθουσες ξενοδοχείων ή κτημάτων, τα παραδοσιακά εδέσματα αντικαθίστανται από μοντέρνα μενού που ανατίθενται σε catering, τα προσκλητήρια, οι μπομπονιέρες και η γαμήλια τούρτα είναι κομψά έργα τέχνης, τα πυροτεχνήματα και τα μπαλόνια χρησιμοποιούνται για περαιτέρω εντυπωσιασμό και πανάκριβες ανθοσυνθέσεις κοσμούν το χώρο της γαμήλιας τελετής και τη γαμήλια δεξίωση. Μία επιπλέον συνέπεια της νέας κοινωνικής πραγματικότητας είναι η ποσοστιαία μείωση των γάμων. Συγκεκριμένα, ο δείκτης γαμηλιότητας το 1997 διαμορφώθηκε σε 5,62 γάμους ενώ το 2007 σε 5,16.

Πάντως, ο θεσμός του γάμου, παρ’ όλες τις μορφολογικές αλλαγές που υπέστη με το πέρασμα του χρόνου, εξακολουθεί και στις μέρες μας να αποτελεί μία σταθερή αξία στη ζωή του ατόμου.